សំណេរ

ពំណូលមួយបានចែងថា៖ ការសិក្សាអក្សរសិល្ប គឺសិក្សាអំពីមនុស្ស ដើម្បីមនុស្ស

សេចក្តីអធិប្បាយ

អក្សរសិល្ប៍ មានមុខងារយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការផ្តល់ចំណេះដឹងដល់ អ្នកសិក្សា ឱ្យចេះស្វែងយល់ ពីជីវភាពរបស់មនុស្ស ឬសង្គមក្នុងសម័យកាលណាមួយ។ ដោយបានស្គាល់ ពីមុខងារនៃអក្សរសិល្ប៍ នេះហើយ ទើបមានទស្សនៈមួយបានចែងថា “ការសិក្សាអក្សរសិល្ប គឺសិក្សាអំពីមនុស្ស ដើម្បីមនុស្ស”។

តើការសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ត្រូវសិក្សាពីមនុស្ស ហើយដើម្បីមនុស្សយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ ?

ដើម្បីជាចង្គៀង សម្រាប់បំភ្លឺទៅដល់ការ បកស្រាយគំនិតប្រធានខាងលើនេះ យើងគួរគប្បី ស្វែងយល់ ន័យរបស់ពាក្យគន្លឹះ ប្រធានជាមុនសិន។ 

​“ អក្សរសិល្ប៍៉ ”​​៉​ គឺជាវិទ្យាស្យង់ដែលចោទ និង ដោះស្រាយ បញ្ហារបស់មនុស្ស នៅក្នុងសង្គម ទៅតាមសិល្ប៍ វិធីរបស់អ្នកនិពន្ធ។ វីឯ ពាក្យថា “ សិក្សា អំពីមនុស្ស ” គឺសំដៅ ទៅលើការសិក្សា អំពីបញ្ហាទាំងឡាយ របស់មនុស្ស ដែលពួកគាត់ តែងតែជួបប្រទះ ជាប្រចាំ។ ចំណែកឯ ពាក្យថា “ដើម្បីមនុស្ស”  វិញ គឺជាគោលបំណងក្នុងការអប់រំ ដល់​មនុស្ស គ្រប់ស្រទាប់ សម្រាប់ជិវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ដូចច្នេះ បើយោងទៅតាមការបកស្រាយ ពាក្យគន្លឹះទាំងអស់នេះ គំនិតប្រធានខាងលើមានន័យថា ការសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ គឺជាការសិក្សាអំពីបញ្ហាទាំងឡាយដែលមនុស្ស បានជួបប្រទះប្រចាំថ្ងៃ ហើយបានអប់រំ ដែលយកបញ្ហានោះ យកមកជាប្រយោជន៍ដល់​មនុស្ស គ្រប់ ស្រទាប់ ឲ្យប្រព្រឹត្តល្អ សម្រាប់ជិវិតប្រចាំថ្ងៃ នៅក្នុងសង្គម។ 

        ជាការពិតណាស់ បើយើង និយាយអំពីអក្សរសិល្ប៍ គឺសិក្សាអំពីមនុស្ស និងសង្គមមនុស្ស​​​​​។ អក្សរសិល្ប៍ត្រូវបានលើកយកមក ដើម្បីបញ្ហាញ អំពីជីវិតមនុស្ស នៅក្នុងសម័យកាលណាមួយមកបង្ហាញ និងឆ្លុះបញ្ចាំង។ ដូចជារឿងទុំទាវ បានសិក្សាអំពីជីវិតមនុស្សនាសម័យលង្វែក ក្នុងសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ។ កវីភិក្ខុសោម បានឆ្លុះបញ្ចាំង និងបញ្ហារឿងនេះ តាមរយៈការទាមទារសិទ្ធិសេរីភាព ក្នុងការជ្រើសរើស គូស្រករ របស់តួអង្គទុំ និងទាវ។ ដោយស្ថិតនៅក្រោម ការគាបសង្កត់ នៃអំណាច ក្នុងសម័យ នោះហើយ ទើប ធ្វើឲ្យ អ្នកទាំងពីរហ៊ានលះបង់អ្វីៗ គ្រប់យ៉ាង ដើម្បីឱ្យបានសម្រេចតាមបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្លួន។ ឥរិយាបទ នេះក៏បានតម្រូវឲ្យទុំ និងទាវត្រូវប្រឈម នឹងឧបសគ្គ ម្តងហើយ ម្តងទៀត តាំងពីដើម រហូតដល់ ចប់ នៃរឿង។ ជាក់ស្តែង ទុំហ៊ានចាកសិក្ខាបទ ដោយមិនស្តាប់តាមពាក្យទស្សន៍ទាយ របស់គ្រូ ដែលមើល ឃើញថា នឹងត្រូវបាត់បង់ជីវិត បើសឹកក្នុងខែបុស្ស តែបើសឹកក្នុងខែពិសាខ ទុំនឹងបានឡើង ធ្វើធំ។ បញ្ហានេះ ជាបញ្ហាមួយ ដែលធ្វើឱ្យទុំត្រូវជ្រើសរើស ដោយសេចក្តីស្នេហា ជាធំ ដើម្បីបាន ជួបនាងទាវ។ ទង្វើនេះ កវីភិក្ខុសោម ចង់បង្ហាញថា សេចក្តីស្នេហា អាចធ្វើឱ្យមនុស្ស បោះបង់កិត្តិយស ឬអ្វីៗ លើសពីនេះ ទៅទៀត។ ក្រៅពីនេះ នាងទាង ហ៊ានចេញមុខប្រឆាំង ទៅនឹងម្តាយរបស់នាង ដែលបង្ខំ ឱ្យនាងព្រម រៀបការ ជាមួយម៉ឺនងួន។ នេះជាឧទាហរណ៍ ដែលកវីភិក្ខុសោម បានអប់រំ ឱ្យចេះ ទាមទារ សិទ្ធិសេរីភាព ក្នុងការ ជ្រើសរើសគូស្រករ សម្រាប់អនាគតរបស់ខ្លួនឯង។ ទុំនិងទាវ ហ៊ានបូជា អាយុជីវិត របស់ខ្លួនដោយ ឥតស្តាយស្រណោះ។ នេះហើយ កវីភិក្ខុសោម ចង់បង្ហាញពី ការគាបសង្កត់ នៃអំណាចក្នុងសម័យលង្វែក ដែលជាសម័យកាលមួយ បានបំបិទសិទ្ធិសេរីភាព ក្នុងការជ្រើសគូស្រករ របស់យុវជន។ បើយើងបង្វិលទៅរកមើល នូវអក្សរសិល្ប៍ មួយវិញទៀត ដែលមានឈ្មោះថា ភូមិតិរច្ឆាន។​ ដំណើររឿងនេះ បានបង្ហាញជាប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលស្ថិតនៅក្រោមនឹងអាណានិគមនិយមបារាំង។ រឿង ភូមិតិរច្ឆាននេះ បានរៀបរាប់ជុំវិញ រឿងប្រវត្តិ​សាស្ត្រមួយ ស្តីអំពីព្រឹត្តិការណ៍១៨ មេសា១៩២៥ នៅភូមិ ក្រាំងលាវ ឃុំក្រាំងលាវ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលនៅទីនោះ មានក្រុម អ្នកក្លាហាន ខ្មែរមានបក្សពួកចំនួន២០នាក់ដឹកនាំដោយអ្នកក្លាហាន២នាក់។ ក្រុមអ្នកក្លាហាន ខ្មែរ ទាំងអស់ បានក្រោកឈរ តស៊ូទាមទារសិទ្ធិសេរីភាព និងយុត្តិធម៌ សំរាប់ការរស់នៅ ដោយបាន តស៊ូ សងសឹក ដោយបានតស៊ូសម្លាប់បាដែស។ ទន្ទឹម នឹងនេះ កវី បានរៀបរាប់ ពីរភាពក្លាហាន ដែល ប្រជាជនមានក្នុងតស៊ូទៀមទារ សិទ្ធិសិរីភាព។ ស្រដៀងនឹងនេះដែរ រឿង ព្រះអាទិត្យថ្មី រះលើដែនដីចាស់ ក៍បានសិក្សា និងបង្ហាញអំពី ជីវិត មនុស្ស នាសម័យ សង្គមរាស្រ្តនាយម ផងដែរ។ កវី សួន សុរិន្ទ បានសបញ្ចាក់ និងបង្ហាញរឿងនេះ តាម​ រយៈ ជីវភាពរបស់មនុស្ស នាសម័យ សង្គមរាស្រ្តនាយម។ ជាក់ស្តែង ដំបូង សម មានមុខរបរ ជាអ្នករត់ ត្រីចក្រយាន ម្នាក់នៅទីក្រុង ភ្នំពេញ។ ទង្វើនេះ កវី សួនសុរិន្ទ ចង់បង្ហាញថា នៅឯសម័យ សង្គមរាស្រ្ត នាយមនោះ ត្រីចក្រយានគឺជា យាន្តជំនិះ មួយ​ដែល មនុស្សម្នារ តែងតែប្រើ សម្រាប់ធ្វើរដំណើរ ទៅទីណា មួយ។ ទន្ទឹម នឹងនេះ កវី សួន សុរិន្ទ ក៍បាន រៀបរាប់អំពី ការអភិវឌ្ឈន៍ នែប្រទេសកម្ពុជា នាសម័យ សង្គមរាស្រ្តនាយម ។ ដោយលើកយកមក នូវការអភិវឌ្ឈន៍ ទៅលើ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវថ្នល់ និងការអភិវឌ្ឈន៍ ផ្សេងៗ ជាច្រើនទៀត។ អាស្រ័យហេតុនេះ​ហើយ កវី សួនសុរិន្ទ ចង់បង្ហាញថា នៅឯសម័យ សង្គមរាស្រ្តនាយម នោះ គឺជាសម័យមួយដែលមានការអភិវឌ្ឈន៍ ច្រើនលើសលភ់។   

សរុបសេចក្តីមកការសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ គឺពិតជាសិក្សាអំពីមនុស្ស ដើម្បីអប់រំមនុស្សពិតប្រាកដមែន។

  ជាលទ្ធផល នៃការបកស្រាយទស្សនៈប្រធានខាងលើនេះ បានបង្ហាញថា ទស្សនៈប្រធាន ពិតជាបានឆ្លុះបញ្ចាំងគំនិតសំខាន់ៗជាច្រើន ក្នុងការអប់រំ ឱ្យយើងស្គាល់ ពីតួនាទីសំខាន់ៗនៃ ស្នាដៃ អក្សរសិល្ប៍នីមួយៗ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ គំនិតប្រធាន ក៏បានបណ្តុះស្មារតីអ្នកសិក្សា ឱ្យចេះវិភាគ បញ្ហា ទាំងឡាយ ដែលមានក្នុងអក្សរសិល្ប៍ ដើម្បីទុកជាគតិអប់រំ ឱ្យបានល្អប្រសើរឡើងក្នុងជីវិតខ្លួន ក៍ដូចជា សង្គមរបស់យើង ផងដែរ៕

រឿង ទឹកកខ្វក់

ការពីយូលង់ណាស់មកហើយ មានកុមារា​ម្នាក់ឈ្មោះ បុរិន ។ បុរិន គេជាក្មេងប្រុសម្នាក់ដែល រស់នៅ ក្នុងគ្រួសារដ៍ក្រីក្រមួយ ស្ថិតនៅក្បែរទន្លេ ។ បុរិន គេមាន​បងប្រុសម្នាក់ឈ្មោះ បុរា ។​ នាពេល ទំនេរ ពីការសិក្សា ពួកគេចូលចិត្តទៅមាត់ទន្លេ ដើម្បីលំហែកាយ និងនិយាយគ្នាលេង ដើម្បី រំសាយ កង្វល់ ។ នាពេលថ្ងៃមួយ នៅពេលដែល ពួកគេ ត្រឡប់មកពីមាត់ទន្លេវិញ បុរិន ឃើញ ក្រុមគ្រួសារ ជាច្រើន ដែលកំពុងឈរដំរង់ជួរ នៅមុខមន្ទីរពេទ្យស្ម័គ្រចិត្ត មួយកន្លែង ដើម្បីបើកយកថ្នាំ ។​ បងប្អូន ពីរនាក់ នេះក៍កើតមានចម្ងល់ យ៉ាងខ្លាំង ក៏ចូលទៅសួរនាំ គ្រូពេទ្យ អំពីជំងឺ ដែល ប្រជាជន កំពុង ជួបប្រទះ ។

បុរាសួរ ​« អត់ទោសលោកគ្រូពេទ្យ តើប្រជាជន យើងជួបជំងឺអ្វីដែរ? មើលទៅ ដូចជា មិនស្រួលសោះ » ។

លោក គ្រូពេទ្យ ឆ្លើយតប ទាំងទឹកមុខស្រពោន «​ ប្រជាជនយើងឥឡូវនេះ កំពុង តែជួបប្រទះ នឹងជំងឺ រាករូស ដែលបង្ករ មកពីការ ប្រើប្រាសទឹក មិនស្អាត ណាក្មួយ ។

មួយរំពេចនោះ បុរិន ក៍សួរបន្ថែម «​ ប៉ុន្តែ ពួកគាត់ បានប្រើប្រាស់ ទឹកទន្លេ ដ៏ថ្លាេឈ្វង ទេតើ  ចុះហេតុអ្វី បានជា ពួកគាត់ ទទួលនូវ​ជំងឺរាករូសបាន? »

ភ្លាមៗនោះ លោក គ្រូពេទ្យ បានតប មកវិញថា « ដោយសារតែ ប្រជាជនយើង​មិនទាន់ ដឹងច្បាស់ អំពីបញ្ហាទឹក ហើយពួគគាត់ភាគច្រើន គិតថា ទឹកទន្លេ ដែល ពួកគាត់កំពុងប្រើប្រាស់​ សព្វថ្ងៃ ជាទឹកស្អាត ផ្ទុយទៅវិញនោះ​ ពួកគាត់មិនដែលដឹងទេថា ទឹកដែលថ្លាឈ្វេង មិនប្រាកដថា ជាទឹកស្អាត នោះឡើយ ។

បុរិន សួរ បន្ថែម « តើយើង គួរធ្វើយ៉ាងមិច ដើម្បីចៀសវាង ទឹកកខ្វក់ ទាំងអស់នោះ​បាន? »

លោក គ្រូពេទ្យ ឆ្លើយទាំង អារម្មណ៍សប្បាយរីករាយ «​ យើងមាន វិធីផ្សេងៗ ជាច្រើន ក្នុងនេះ មានដូចជា៖

  • ត្រូវដាំទឹកឲ្យពុះ មុននឹងបរិភោគ
  • កំុបំពុលទឹក ដោយបង្ហូរកាកសំណល់ ចូលទៅក្នុងទឹក
  •   

បុរិន និងបុរា ឆ្លើយស្របគ្នាទាំងសប្បាយរីករាយ​ « អរគុណ ច្រើនណាស់លោកគ្រូពេទ្យ ពួកខ្ញំុ នឹងជួយ យករឿងនេះ ប្រាប់ដល់ ប្រជាជនក្នុងភូមិយើង ។

គ្រាន់តែនិយាយចប់ភ្លាម ក្មេងទាំងពីរ ក៍ជម្រាបលា លោកគ្រូពេទ្យ ដើម្បីត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ។ គ្រាន់តែត្រឡប់ទៅដល់ផ្ទះវិញភ្លាម ពួកគេចាប់ផ្តើម ជម្រាបរឿងដល់ ឪពុកម្តាយរបស់ពួកគេ ។​ ពួកគេ បានប្រាប់ ទាំងអស់អំពី វិធីដើម្បី ចៀសវាង ទឹកកខ្វក់ ដល់ឪពុកម្តាយរបស់គេ និងប្រជាជន ដែលនៅ ក្នុងភូមិនោះ ផងដែរ ។ ចាប់ពីពេលនោះមក ក្រុមគ្រួសារ របស់ពួកគេ ក៍ដូចជាប្រជាជន ដែររស់ នៅក្នុង ភូមិនោះ មិនដែល ជួប នូវបញ្ហាទាំងនេះទៀតទេ ហើយក៍រស់ នៅដោយភាពសប្បាយរីករាយ ជា អចិន្រ្តៃរ៍ រៀង រហូតមក ។

                       ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​                                                                                 និពន្ធដោយ៖ កវី ភារម្យ និងកវី ហ៊ុយគា

តែងសេចក្តី​​ ( ប្រធានបទ៖ ងើយស្កក ឱនដាក់គ្រាប់ )

​​​      បុព្វបុរសខ្មែរយើង បានបង្កើតសុភាសិតជាច្រើន ។ សុភាសិតទាំងនោះ បានបង្កប់ន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះ ព្រមទាំងគំនិត អប់រំ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងនូវជីវិត របស់ប្រជាជនកម្ពុជា នាពេលសម័យមុន​ និងនាពេលបច្ចុប្បន្ន ។​ ក្នុងនោះដែរ សុភាសិត ក៏អាចប្រើដើម្បីទូន្មានប្រៀនប្រដៅ ដល់កូនចៅ ក៏ដូចជាការប្រាប់នូវបម្រាមផ្សេងៗ ជាដើម ។ ជាមួយគ្នានោះដែរ បុព្វបុរសខ្មែរយើង បានបង្កើតនូវ សុភាសិតមួយ​ ដែលបានពោលថា​​  ៉​ងើយស្កក ឱនដាក់គ្រាប់ ៉ ។ គ្រាន់តែយើងឃើញ និងឭ ពាក្យមួយឃ្លានេះភ្លាន យើងគិតថា ពាក្យនេះ ក្រាន់តែជាពាក្យធម្មតា តែប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្តែបើយើង គិតឲ្យជ្រៅទៅ ពាក្យនេះមានន័យ៉ាងជ្រៅជ្រះ ដែរបង្កប់ទៅដោយអត្ថន័យ និងគំនិតអប់រំជាច្រើន ជូនដល់កុមារា និងកុមារី ក៏ដូចជាប្រជាជនកម្ពុជា ផងដែរ ។

តើសុភាសិតមួយនេះ ចង់អប់រំដល់កុមារា កុមារី ក៏ដូចជាប្រជាជនខ្មែរ យ៉ាងដូចម្តេច​?

      មុននឹងឈាន ទៅដល់ការបកស្រាយនៃសុភាសិតមួយនេះ យើងគួរតែដឹងនូវពាក្យគន្លឹះ មួយចំនួន ដែល នៅក្នុងសុភាសិតមួយនេះ ដូចជា ​«​ងើយ​» និង​​ «ស្កក» ។​ ពាក្យ ​«​ងើយ​»​ មាន​ន័យ​ថា សម្លឹង​មើល​ទៅ​លើ ចំណែកឯ​ «ស្កក»  វិញគឺ​ខក​ខាន​អត់​ប្រយោជន៍​ ។ សុភាសិត​ទាំងមូលមួយនេះ​ បើ​តាម​ន័យ​ត្រង់​ទៅ គឺសំដៅ​ទៅ​លើ​ ដើម​ស្រូវ ​កាលណា​វាងើយ​ឡើង​ទៅ​លើ​គឺ​មានន័យថា ដើមស្រូវនោះ វាគ្មាន​គ្រាប់​ស្រូវ​ទេ ប៉ុន្តែ​បើ​វា​ឱន ប្រាកដ​ជា ​វាមាន​ គ្រាប់​ស្រូវ​យ៉ាងច្រើន មិន​ខាននេះ​ឡើយ ។ បើ​តាម​ន័យ​ធៀប​ សម្រាប់មនុស្សវិញ គឺចង់​សំដៅ​ទៅលើ បុគ្គ​ល​​ដែល​ចេះ​ឱនដាក់​ខ្លួន ប្រៀបទៅនឹន ​ស្រូវដែលឱន ចំណែកឯ ​បុគ្គល​ ដែល​មាន​ អំនួត​ក្អេង​ក្អាង​ មិន​ចេះ​​ឱន​លំទោន​ គឹប្រៀបទៅនឹង ស្រូវ ដែលស្កក ។ ​

        ដូចយើងបានឃើញស្រាប់ហើយ សង្គមសម័យឥឡូវ មានការអភិវឌ្ឍន៍ និងរីកចម្រើន ជាច្រើន ។ ចំណែកឯ អត្ថចរិក មនុស្សវីញ ក៏ធ្លាស់ផ្តូរទៅតាមសម័យនីមួយៗដែរ ។ អ្នកខ្លះចូលចិត្ត ការរៀនសូត្រ រីឯអ្នកខ្លះវិញ ចូលចិត្ត ការដើរលេងជាង និង​អ្នកខ្លះទៀត ​ស្ទើរ​តែ​ ភ្លើត​ភ្លើន​ទៅ​តាម​សម្ភារនិយម នាពេលបច្ចុប្បន្ន ជាដើម ។ ជាការពិតណាស់ មនុស្សយើងកើតមក មានអត្ថចរិក និង​ចំណង់ចំណូល​ចិត្តផ្សេងៗគ្នា ។ ប៉ុន្តែ ក៏ទោះបីជាយើងកើតមក មានអត្ថចរិក ផ្សេងៗគ្នា ក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែយើងក៏ត្រូវមាននូវ សីលធម៍ ឲ្យសមរម្យដែរ ​។

         ជាមួយគ្នានោះដែរ បើយើងបកស្រាយ ឲ្យជ្រៅទៅ ទៅលើពាក្យ សុភាសិតមួយនេះ ដែលទាក់ទង ទៅនឹង ដំណាស្រូវ និងការប្រមូលផល វិញ យើងបានឃើញថា ដំណាស្រូវណា ដែលងើយត្រដាង ឡើងលើ  គឺមាន ន័យថា ដំណាំស្រូវនោះ គឺមិនសូវជាមាន គ្រាប់ច្រើនប៉ុន្មានទេ ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើដំណាំស្រូវនោះមានរៀងឱន គឺមាន ន័យថា ដំណាំស្រូវនោះ សម្បូរទៅដោយគ្រាប់ យ៉ាងច្រើន ដែលប្រជាកសិករ គាត់ពេញចិត្ត និងមិនធ្វើឲ្យពួកគាត់ខក បំណង ឡើយ ។

        ដើម្បីដឹងឲ្យច្បាស់ និងសុីជម្រៅទៅលើពាក្យ សុភាសិតមួយនេះ យើងអាចក្រឡេកទៅមើល អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ មួយចំនួន ដូចជារឿង «ផ្កាស្រពោន» ជាដើម ។ រឿងផ្កាស្រពោន​​ មួយនេះត្រូវបាន និពន្ធដោយលោក នូ ហាច ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៩ ។ ក្នុងនោះដែរ គេឃើញថា តួអង្គ ប៊ុនធឿន ដែលជាអ្នក មានចំណេះដឹង ខ្ពង់ខ្ពស់ ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ទោះបីជា ប៊ុនធឿន មានប្រាជ្ញាវិជ្ជា យ៉ាងណា ក៏ដោយ ក៏គេមិនដែលភ្លេចនែ​ សីលធម៍​ និងការគោរពចាស់ទំ នោះទេ ។ នាពេលសម្រាក ពីការសិក្សា និងត្រឡប់មកស្រុកកំណើតវិញ គេតែងតែជួយ សម្រាលការងារ ឪពុកម្តាយ របស់គេ ។ ទោះបីជាក្នុងរឿងនោះ គ្រួសាររបស់គេត្រូវធ្លាក់ខ្លួនក្រ ដោយសារការលិចសំពៅក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែក៏គេមានឆន្ទះខ្ពស់, ខិតខំ ប្រឹងប្រែងជួយគ្រួសាររបស់គេ និងខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្របន្ថែម ។ ក្នុងនោះដែរ គេមានទាំងទឹកចិត្តបុរិសុទ្ធ មិនដែល ចេះ លួច, ឆក់,​ ធ្លន់ នរណាគេនោះទេ ។ ហើយនៅក្នុងរឿងនេះដែរ គេសង្កេតឃើញថា មាន​តួអង្គម្នាក់ ដែលគេថា «យាយផាន់» ។ យាយផាន់ កាត់ជាមនុស្សចាស់ទំម្នាក់ និងត្រូវជាម្តាយរបស់ នាងវិធាវី ។ ប៉ុន្តែ គាត់ជាមនុស្សម្នាក់ ដែលមាន ចិត្តលោភលន់ ទៅនឹងទ្រព្យសម្បត្តិ រ​​បស់ណែស៊ត ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ គាត់មិនសូវជា ចូលចិត្ត ឫរាប់អាន គ្រួសារអ្នកក្រឡើយ ។ ដូច្នេះហើយ​ យើងអាចនិយាយ ឫហៅតួអង្គ ប៊ុនធឿន បានថាជាបុរស «ឱនដាក់គ្រា​ប់» បាន ។

         សរុប​មក​ បន្ទាប់ពីការពន្យល់ និងបកស្រាយនៃ សុភាសិតមួយនេះ យើងឃើញ​ថា​ កាលណា ដែល​មនុស្ស​ចេះ​ដាក់​ខ្លួន​ ឲ្យឱនលំទោន​​ មិន​មាន​អំនួត​អំណាង ​យើងអាចហៅមនុស្ស នោះថា ជាមនុស្ស «ឱនដាក់គ្រា​ប់» បាន ។ ហើយចូលចងចាំថា ទោះ​បី​ជាអ្នក​នោះ មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ក៏​គ្មាន ​តម្លៃ​ដែរ​​ ដើយសារតែ ការគ្មានសុជីវធម៍ របស់ពួកគេ​ ។​

          ដូច្នេះ យោងទៅ​តាម​ការ​បក​ស្រាយ និងពន្យល់ យ៉ាង​ក្បោះក្បាយ​ខាង​លើ មួយនេះយើងអាច ដឹងថា សុភាសិតមួយនេះ ពិតជាមានតម្លៃ យ៉ាងខ្លាំង ក្នុងការទូន្មាន ប្រៀនប្រដៅ ដល់មនុស្ស គ្រប់រូប ឲ្យគ្មានការរើសអើង និងមានសីលធម៍ ក្នុងខ្លួន ។ ដូចច្នេះ ក្នុងនាម យើងជាកូនចៅ ជំនាន់ក្រោយ មួយរូប យើងគួរតែសិក្សា និងស្វែងយល់ ឲ្យបានច្រើន និងមិនត្រូវ មានចិត្តគំនិត រើសអើង អ្នកណា ឡើយ ។

 

Cambodian authors 

This term in Khmer class we need to research a lot on the internet and in the book. So I pick one to write about and it’s about Cambodian authors before. 

ញ៉ុក ថែម

lលោកញ៉ុក ថែម បានកើត នៅឆ្នាំ ១៩០៣ នៅខេត្តបាត់ដំបង ។ គាត់បាន សរសេររឿង ដែលល្បីមួយ ឈ្មោះថា “កុលាបប៉ៃលិន” ។

គាត់ មានស្នាដៃ ជាច្រើនទៀតដូចជា ៖

  • រឿងបីសាចស្នេហ៍
  • ប្រជុំពុទ្ធភាសិត
  • ពុទ្ធប្បវត្តិ សង្ខេប

គង់ ប៊ុនឈឿន

គង់ ប៊ុនឈឿន

លោកគង់ ប៊ុនឈឿន បានកើត នៅថ្ងៃ ទី ១៨ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៣៩ នៅ ខេត្តបាត់ដំបង ។

គាត់បាន សរសេរចម្រៀងជាច្រើន ដូចជា៖

  • កូនស្រីអ្នកនេសាទ
  • រាហ៊ូចាប់ចន្ទ
  • ស្ពានអូរតាគី
  • អារសាច់ជូនម្ដាយ
  • រំដួលដងស្ទឹងសង្កែ

មិនត្រឹម តែចម្រៀងនោះទេគាត់បានសរសេរ ប្រលោមលោក

ជាច្រើនដូចជា ៖

  • វាសនា របស់ កញ្ញា តាត ម៉ារីណា
  • ទឹកភ្នែកឪពុក
  • ទឹកភ្នែកកុលាបបាត់ដំបង

យស ងិន

រឿង: ចៅ ស្រទបចេក

អ្នកនិពន្ធ រឿង: ចៅ ស្រទបចេក

កើត នៅ ភូមិ កំ ព្រៅ ស្រុក ស៊ី ធរ កណ្តាល ខេត្តព្រៃវែង សព្វ ថ្ងៃនេះ ។

កវី ជា អ្នកនិពន្ធ រឿង   យស ងិ ន « ទេវ វង្ស កុមារ » គេ ស្គាល់ ថា រឿង « ចៅ ស្រទបចេក » ដែល ជា រឿង កម្សត់ ក្រៃ លែង ដែល បាន ស្ថិត នៅ ជា ការ ចង ចាំ របស់ ខ្មែរ រហូត មក ដល់ បច្ចុប្បន្ន ហើយ លោក បាន និពន្ធ រឿង នេះ នៅ គ្រឹ ស្គ សករាជ ១៨៨៩ ។

ភិក្ខុសោម

ភិក្ខុសោម

ភិក្ខុសោម មានឈ្មោះ ពីកំណើតមកថា​ ងួន សោម​  ។​ លោកកើតនៅឆ្នាំ ១៨៥២ នៅឃុំកំព្រៅ ខេត្ត សុីធរកណ្តាល (​សព្វថ្ងៃ ស្រុកសុីធរកណ្តាល ខេត្តព្រៃវែង​)។ លោក​ បាន​តែងរឿង​ ដូច​ជា​

  • ផ្ការាំ​ទឹក​រាំ (​ ១៩១១​ )
  • ទុំទាវ​ (​ ១៩១៥​ )

ព្រះ​ភិក្ខុ​​ សុគតនៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៣២ ​ដោយ​ជរាពាធ

ក្នុង​ជន្មាយុ​ ៨០ឆ្នាំ​ ។

ក្រមងុយ

លោកមាន ឈ្មោះពេញថា អ៊ុក អ៊ូ ហៅ ងុយ ។ លោក កើតនៅឆ្នាំ​ ១៨៦៥ នៅ ភូមិអណ្ដូងស្វាយ ឃុំកំបូល ស្រុកភ្នំពេញ ខេត្ដកណ្ដាល ។ លោក ចូលចិត្ត ច្រៀង និងទេសនា អំពីប្រធានបទបញ្ហាប្រចាំថ្ងៃ ដូចជា

  1. ការប្រកបមុខរបរធ្វើស្រែចម្ការ
  2. ការជ្រើសគូស្រករ
  3. ភាពក្រីក្រជាដើម

ភាពល្បីល្បាញ ខាងសម្លេងររបស់កវី អ៊ូ នេះបាន លឺទៅដល់ព្រះមហាក្សត្រ ។ ព្រះអង្គ ក៏បាន ឲ្យលោកចូលគាល់ និងច្រៀងថ្វាយ ។ ព្រះអង្គ ពេញព្រះទ័យ ហើយក៏បានប្រទានងាឲ្យលោកជា អ្នកព្រះភិរម្យភាសាអូ៊ ។

លោក មានស្នាដៃ ជាច្រើនដែលបានបន្សល់ដូចជា៖

  1. ច្បាប់ល្បើកថ្មី (បទកាកគតិ)  ឆ្នាំ១៩២២
  2. ច្បាប់កេរកាលថ្មី (បទព្រហ្មគិត)  ឆ្នាំ១៩២២
  3. សេចក្ដីរំលឹកដាស់តឿន (បទពាក្យ ៧)  ឆ្នាំ១៩៣១
  4. ច្បាប់ប្រដៅទូន្មានប្រុសស្រី (បទពាក្យ ៧)  មិនដឹងកាលបរិច្ឆេទ
  5. បណ្ដាំក្រមង៉ុយ (បទព្រហ្មគិត)  គ្មានកាលបរិច្ឆេទ។

អ្នកភិរម្យភាសាអ៊ូ បានទទួលអនិច្ចកម្ម នៅឆ្នាំ ១៩៣៦ ក្នុងជន្មាយុ ៧១ឆ្នាំ ដោយជំងឺ ទល់លាមក ។

រីម​ គីន

រីម​ គីន
  • ស្រុកកំណើតនៅបាក់ទូក រាជធានីភ្នំពេញ កើតនៅឆ្នាំ១៩១១
  • គាត់ ក៏បានទៅរៀន នៅមហាវិទ្យាល័យ សុីសុវិត្ត ផងដែរ
  • ដោយសារ តែគាត់ឃើញ កិច្ចការងារ របស់ប្រទេសវៀតណាម បានជះអត្ថធិពល មកដល់គាត់ ដែលធ្វើឲ្យលោក ចាប់ផ្ដើម និពន្ធរឿង ។
  • សៀវភៅដំបូង ដែលគាត់ បាននិពន្ធគឺ “សូផាត”
  • នៅពេល ដែលគាត់អាយុ ៤៨ ឆ្នាំ គាត់ទទួលរមណ:ភាពនៅឆ្នាំ ១៩៥៩។
នូ ហាច
  • ថ្ងៃកំណើត ២៦ មិថុនា ឆ្នាំ១៩១៦
  • ទីកន្លែងកំណើត ឃុំកំពង់ព្រះ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង
  • ឳពុក ឃួន នៅ (កសិករ)
  • ម្តាយនាមឳរ មួច (កសិករ)
  • លោក នូ ហាច ជាកូនច្បង និងមានប្អូនៗច្រើននាក់ទៀត ក្នុងនោះមានប្អូនស្រី៣នាក់ផងដែរ។
  • រៀបការជាមួយអ្នកស្រីតាន់ រ៉េម
  • បុត្រចំនួន៨នាក់។ សព្វ ថ្ងៃកូនៗរបស់លោកមួយចំនួន រស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងអូស្រ្តាលី។
  • ឆ្នាំ១៩៥២ នាយករដ្ឋមន្រ្តី សម្តេចព្រះនរោត្តមសីហនុ បានតែងតាំងលោកនូ ហាច ជារដ្ឋលេខាធិការ ក្រសួងសាធារណការ និងគមនាគមន៍ ដោយព្រះរាជក្រិត្យ លេខ២៥២។
  • ១៧ មករា ឆ្នាំ១៩៥៨ លោកបានចូលជា សមាជិកនៃសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ (ទស្សនាវដ្តីអ្នកនិពន្ធខ្មែរ ឆ្នាំទី២ លេខ៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៦ ទំព័រ១៣) (សមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ ដោយលោករឹម គីន)។

ស្នាដៃ៖

រឿង ផ្កាស្រពោន ១៩៤៩

រឿង មាលាដួងចិត្ត​ ១៩៧២

រឿង មធុរស ជាតិ​ ១៩៥១

រឿង ត្រួយជិវិត ១៩៧៣

រឿង​​ កូនខ្លែង ១៩៥៣

រឿង នារីជាទីស្រលាញ់​ ១៩៥៣

 

Adverb

Now In Khmer literacy class, teacher told us to start research about grammar. I and my other friend got “Adverb”. And here is my research. 

គុណកិរិយា: គឺជាពាក្យ ដែលបញ្ជាក់លក្ខណៈ ឱ្យអំពើរបស់កិរិយា ឬកំរិតរបស់គុណនាម ឬគុណកិរិយាខ្លួនឯង ។ ក្នុងនោះគុណកិរិយា មាន គឺ គុណកិរិយាបំនែប គុណកិរិយាកន្លែង គុណកិរិយាកាល គុណកិរិយាសំនួរ និងគុណកិរិយាបរិមាណ ។

គុណកិរិយាបំនែប: គឺជាគុណកិរិយា ដែលប្រាប់ពីបែបបទ នៃអំពើរបស់ កិរិយា ។ គុណកិរិយាបំនែប មានដូចជា លឿន យឺត ឆាប់ រហ័ស រឿយៗ …។ ឧទាហរណ៍ៈ ហ៊ុយគា ដើរលឿនណាស់ ។

គុណកិរិយាកន្លែង: គឺជាគុណកិរិយា ដែលប្រាប់ពី ទីកន្លែង នៃអំពើរបស់ កិរិយា ។ គុណកិរិយាកន្លែង មានដូចជា៖ ខាងលើ ខាងក្រោម ខាងក្នុង ខាងក្រៅ ឆ្ងាយ ជិត ទីនេះ ក្បែទីនោះ …។ ឧទាហរណ៍ៈ  ហ៊ុយគា ចេញទៅ ខាងក្រៅហើយ ។

គុណកិរិយាកាល: គឺជា គុណកិរិយា ប្រាប់ពេលវេលា នៃអំពើរបស់កិរយា ។ គុណកិរិយាកាល មានដូចជា ស្អែក ម្សិលមិញ ឆ្នាំទៅ ខានស្អែក អំបាញ់មិញ …។ ឧទាហរណ៍ៈ ស្អែក ហ៊ុយគា នឹងមកដល់ ។

គុណកិរិយាសំនួរ: គឺជា គុណកិរិយា សម្រាប់សួររក ទីកន្លែង កាល បែបបទ បំណង របស់កិរិយា ។ គុណកិរិយាសំនួរ មាន៖  កន្លែងណាខ្លះ ឯណា ទីណា នៅពេលណា ពេលណាខ្លះ កាលណា ហេតុអ្វី មូលហេតុអ្វី ហេតុដូចម្តេច….។ ឧទាហរណ៍ៈ តើពេលណា ដែលហ៊ុយគា មកដល់?

គុណកិរិយាបរិមាណ: គឺជា គុណកិរិយា បញ្ជាក់ន័យឱ្យ កិរិយា គុណនាម ឬគុណកិរិយា ។ គុណកិរិយា បរិមាណ មាន៖ ណាស់ ពេកw ច្រើន តិច ហួស ល្មម …។ ឧទាហរណ៍ៈ ហ៊ុយគា ឆ្លាតណាស់

ឯកសារយោង 

 

Kulab Pailin

In Khmer Literacy class, I have known one story from Khmer story that calls Kulab Pailin. So this book is talking about a man who lives in Battambang province and moves to  Pailin to find a job and he has found a love. The book call Kulab Pailin, so Kulab mean rose and Pailin is the name of the province in Cambodia. So Pailin province is the province in Cambodia that has a lot of Gemstone especially Ruby. And this book was written by Nhok Them.

Poem

In Khmer class teacher has told us to make an own poem. In Cambodia, we have many different of the poem. So this is my poem that I have made it.  And this poem is about how our family is very important to us, how they take care of us.

(ភុជង្គលីលា)  គុណពុកម្តាយ

ខ្ញំុតែងកំណាព្យមួយជា      ភុជង្គលីលា ចាប់ជាពាក្យជួន ។

ពេលនេះខ្ញំុសូមចូលខ្លួន      ប្រាប់ពីរពាក្យបួន        ជាក្បួនពុកម្តាយ ។

មេត្តាមានសេចក្តីថា       ពុកម្តាយប្រាថ្នា   កូនកាលទៅរៀន ។

ករុណាគ្មានក្តីបៀតបៀន       មិនឲ្យគ្រប់រាម មានឈាមមានទុក្ខ ។

មុទិតាមានន័យជាថា       ការអរត្រការ ឃើញកូនបានសុក្ខ ។

ចុងក្រោយគឺឧបេក្ខា      ចិត្តជាកណ្តាល ប្រាជ្ញាឆ្លាតវៃ ។

រីឯឪពុកអ្នកម្តាយ      ហត់ចិត្តទាំងកាយ ឲ្យកូនបានសុខ ។

និយាយពីរឿងហូបចុក       មិនដែលសំកុក តែងតែហៅកូន ។

នៅពេលដែលកូនដឹងក្តី       ម្តាយរឹតតែភ័យ ដល់វ័យលំបាក់ ។

ពិសេសពេលកូនចង់សាក       អាភានទាំងកាក ចោលចាកសិក្សា ។

ពេលខ្លះជាកូនសិស្សល្អ        រិះរកអក្សរ ខិតខំប្រឹងរៀន ។

ពេលខ្លះកូនសិស្សមិនល្អ       មិនសូវមាត់ក ពេលនៅក្នុងថ្នាក់ ។

ចុងក្រោយអ្នកទាំងអស់គ្នា              ខិតខំព្យាយា រៀនជាថ្ងៃមុខ ។

ពុកម្តាយយើងគ្មានជួបទុក្ខ       ព្រោះយើងបានសុខ បានចុកគ្រប់គ្រាន់ ។