Literacy Round 1

Case Study: Why do People flee home?

The first round of Literacy class, students were learning based on the case study: Why do people flee home? We use resources such as websites and books to further perceive the topic . We read a book called Inside out and back again, written by Thanhha Lai. When finished reading, students have a much more in-depth understanding about this very universal problem. At the end of the round, each student was required to write a poem about a made up character, and how he/she felt being a refugee and while fleeing home. Below is my poem. And it’s about a guy who flee home because of civil war happen in his country. 

 

I believe!

 

My name is Marko.

I am not Christian, but Muslim.

 

I grow up in Bosnia

living with my parents.

 

My house was so beautiful 

with one dike flow nearby.

 

I always fall asleep 

with the sound of the water 

That flow

From the dikes.

 

After seven years, my parents had died

Because of an accident.

 

Everything had turned inside out.

 

I need to live by myself

In order to survive.

 

I need to do everything.

It’s really hard for me 

Because I’m just 7 years old.

But I had to accept it.

 

But here, I’m 20 years old right now, 

Everythings had turned back,

I BELIEVE!

 

I live peacefully in Bosnia,

In the same house as usual.

 

I still always fall asleep

With the sound of water

That flow from the dikes. 

 

After two decades, 

I thought I will live peacefully forever.

 

But now it wasn’t,

WAR had turned my life

Back Inside out again.

 

Not just me,

Everyone were worried,

They don’t want that 

to happen in their country.

 

Civil war had begun

In my country.

All of the troops had declared. 

 

Before,

The sound of the water 

that flow from the dikes

Used to make me fall asleep.

 

But now,

Everynight,

I never fall asleep,

The sound of gun mixed with bomb

Making me feel more than

Spooky.

 

Sooner,

The war had come 

More closer to my home.

 

I need to escape 

so then I won’t get killed.

So I decide to move to France.

 

Now here I am,

Paris, France

I can do everything just to come here.

It’s safer than my country.

 

Paris welcome me so warm.

They don’t discriminate me,

Even Though I am a

Refugee.

 

I came out of the darkness 

and saw the lights here in Paris, France.

My life had turned Inside Out, but now Back Again

 

                                                                       Huykea Sun  

                                                                      Wednesday, October, 16, 2019 

                                                                       9:10 PM

សំណេរ

ពំណូលមួយបានចែងថា៖ ការសិក្សាអក្សរសិល្ប គឺសិក្សាអំពីមនុស្ស ដើម្បីមនុស្ស

សេចក្តីអធិប្បាយ

អក្សរសិល្ប៍ មានមុខងារយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការផ្តល់ចំណេះដឹងដល់ អ្នកសិក្សា ឱ្យចេះស្វែងយល់ ពីជីវភាពរបស់មនុស្ស ឬសង្គមក្នុងសម័យកាលណាមួយ។ ដោយបានស្គាល់ ពីមុខងារនៃអក្សរសិល្ប៍ នេះហើយ ទើបមានទស្សនៈមួយបានចែងថា “ការសិក្សាអក្សរសិល្ប គឺសិក្សាអំពីមនុស្ស ដើម្បីមនុស្ស”។

តើការសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ត្រូវសិក្សាពីមនុស្ស ហើយដើម្បីមនុស្សយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ ?

ដើម្បីជាចង្គៀង សម្រាប់បំភ្លឺទៅដល់ការ បកស្រាយគំនិតប្រធានខាងលើនេះ យើងគួរគប្បី ស្វែងយល់ ន័យរបស់ពាក្យគន្លឹះ ប្រធានជាមុនសិន។ 

​“ អក្សរសិល្ប៍៉ ”​​៉​ គឺជាវិទ្យាស្យង់ដែលចោទ និង ដោះស្រាយ បញ្ហារបស់មនុស្ស នៅក្នុងសង្គម ទៅតាមសិល្ប៍ វិធីរបស់អ្នកនិពន្ធ។ វីឯ ពាក្យថា “ សិក្សា អំពីមនុស្ស ” គឺសំដៅ ទៅលើការសិក្សា អំពីបញ្ហាទាំងឡាយ របស់មនុស្ស ដែលពួកគាត់ តែងតែជួបប្រទះ ជាប្រចាំ។ ចំណែកឯ ពាក្យថា “ដើម្បីមនុស្ស”  វិញ គឺជាគោលបំណងក្នុងការអប់រំ ដល់​មនុស្ស គ្រប់ស្រទាប់ សម្រាប់ជិវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ដូចច្នេះ បើយោងទៅតាមការបកស្រាយ ពាក្យគន្លឹះទាំងអស់នេះ គំនិតប្រធានខាងលើមានន័យថា ការសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ គឺជាការសិក្សាអំពីបញ្ហាទាំងឡាយដែលមនុស្ស បានជួបប្រទះប្រចាំថ្ងៃ ហើយបានអប់រំ ដែលយកបញ្ហានោះ យកមកជាប្រយោជន៍ដល់​មនុស្ស គ្រប់ ស្រទាប់ ឲ្យប្រព្រឹត្តល្អ សម្រាប់ជិវិតប្រចាំថ្ងៃ នៅក្នុងសង្គម។ 

        ជាការពិតណាស់ បើយើង និយាយអំពីអក្សរសិល្ប៍ គឺសិក្សាអំពីមនុស្ស និងសង្គមមនុស្ស​​​​​។ អក្សរសិល្ប៍ត្រូវបានលើកយកមក ដើម្បីបញ្ហាញ អំពីជីវិតមនុស្ស នៅក្នុងសម័យកាលណាមួយមកបង្ហាញ និងឆ្លុះបញ្ចាំង។ ដូចជារឿងទុំទាវ បានសិក្សាអំពីជីវិតមនុស្សនាសម័យលង្វែក ក្នុងសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ។ កវីភិក្ខុសោម បានឆ្លុះបញ្ចាំង និងបញ្ហារឿងនេះ តាមរយៈការទាមទារសិទ្ធិសេរីភាព ក្នុងការជ្រើសរើស គូស្រករ របស់តួអង្គទុំ និងទាវ។ ដោយស្ថិតនៅក្រោម ការគាបសង្កត់ នៃអំណាច ក្នុងសម័យ នោះហើយ ទើប ធ្វើឲ្យ អ្នកទាំងពីរហ៊ានលះបង់អ្វីៗ គ្រប់យ៉ាង ដើម្បីឱ្យបានសម្រេចតាមបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្លួន។ ឥរិយាបទ នេះក៏បានតម្រូវឲ្យទុំ និងទាវត្រូវប្រឈម នឹងឧបសគ្គ ម្តងហើយ ម្តងទៀត តាំងពីដើម រហូតដល់ ចប់ នៃរឿង។ ជាក់ស្តែង ទុំហ៊ានចាកសិក្ខាបទ ដោយមិនស្តាប់តាមពាក្យទស្សន៍ទាយ របស់គ្រូ ដែលមើល ឃើញថា នឹងត្រូវបាត់បង់ជីវិត បើសឹកក្នុងខែបុស្ស តែបើសឹកក្នុងខែពិសាខ ទុំនឹងបានឡើង ធ្វើធំ។ បញ្ហានេះ ជាបញ្ហាមួយ ដែលធ្វើឱ្យទុំត្រូវជ្រើសរើស ដោយសេចក្តីស្នេហា ជាធំ ដើម្បីបាន ជួបនាងទាវ។ ទង្វើនេះ កវីភិក្ខុសោម ចង់បង្ហាញថា សេចក្តីស្នេហា អាចធ្វើឱ្យមនុស្ស បោះបង់កិត្តិយស ឬអ្វីៗ លើសពីនេះ ទៅទៀត។ ក្រៅពីនេះ នាងទាង ហ៊ានចេញមុខប្រឆាំង ទៅនឹងម្តាយរបស់នាង ដែលបង្ខំ ឱ្យនាងព្រម រៀបការ ជាមួយម៉ឺនងួន។ នេះជាឧទាហរណ៍ ដែលកវីភិក្ខុសោម បានអប់រំ ឱ្យចេះ ទាមទារ សិទ្ធិសេរីភាព ក្នុងការ ជ្រើសរើសគូស្រករ សម្រាប់អនាគតរបស់ខ្លួនឯង។ ទុំនិងទាវ ហ៊ានបូជា អាយុជីវិត របស់ខ្លួនដោយ ឥតស្តាយស្រណោះ។ នេះហើយ កវីភិក្ខុសោម ចង់បង្ហាញពី ការគាបសង្កត់ នៃអំណាចក្នុងសម័យលង្វែក ដែលជាសម័យកាលមួយ បានបំបិទសិទ្ធិសេរីភាព ក្នុងការជ្រើសគូស្រករ របស់យុវជន។ បើយើងបង្វិលទៅរកមើល នូវអក្សរសិល្ប៍ មួយវិញទៀត ដែលមានឈ្មោះថា ភូមិតិរច្ឆាន។​ ដំណើររឿងនេះ បានបង្ហាញជាប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលស្ថិតនៅក្រោមនឹងអាណានិគមនិយមបារាំង។ រឿង ភូមិតិរច្ឆាននេះ បានរៀបរាប់ជុំវិញ រឿងប្រវត្តិ​សាស្ត្រមួយ ស្តីអំពីព្រឹត្តិការណ៍១៨ មេសា១៩២៥ នៅភូមិ ក្រាំងលាវ ឃុំក្រាំងលាវ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលនៅទីនោះ មានក្រុម អ្នកក្លាហាន ខ្មែរមានបក្សពួកចំនួន២០នាក់ដឹកនាំដោយអ្នកក្លាហាន២នាក់។ ក្រុមអ្នកក្លាហាន ខ្មែរ ទាំងអស់ បានក្រោកឈរ តស៊ូទាមទារសិទ្ធិសេរីភាព និងយុត្តិធម៌ សំរាប់ការរស់នៅ ដោយបាន តស៊ូ សងសឹក ដោយបានតស៊ូសម្លាប់បាដែស។ ទន្ទឹម នឹងនេះ កវី បានរៀបរាប់ ពីរភាពក្លាហាន ដែល ប្រជាជនមានក្នុងតស៊ូទៀមទារ សិទ្ធិសិរីភាព។ ស្រដៀងនឹងនេះដែរ រឿង ព្រះអាទិត្យថ្មី រះលើដែនដីចាស់ ក៍បានសិក្សា និងបង្ហាញអំពី ជីវិត មនុស្ស នាសម័យ សង្គមរាស្រ្តនាយម ផងដែរ។ កវី សួន សុរិន្ទ បានសបញ្ចាក់ និងបង្ហាញរឿងនេះ តាម​ រយៈ ជីវភាពរបស់មនុស្ស នាសម័យ សង្គមរាស្រ្តនាយម។ ជាក់ស្តែង ដំបូង សម មានមុខរបរ ជាអ្នករត់ ត្រីចក្រយាន ម្នាក់នៅទីក្រុង ភ្នំពេញ។ ទង្វើនេះ កវី សួនសុរិន្ទ ចង់បង្ហាញថា នៅឯសម័យ សង្គមរាស្រ្ត នាយមនោះ ត្រីចក្រយានគឺជា យាន្តជំនិះ មួយ​ដែល មនុស្សម្នារ តែងតែប្រើ សម្រាប់ធ្វើរដំណើរ ទៅទីណា មួយ។ ទន្ទឹម នឹងនេះ កវី សួន សុរិន្ទ ក៍បាន រៀបរាប់អំពី ការអភិវឌ្ឈន៍ នែប្រទេសកម្ពុជា នាសម័យ សង្គមរាស្រ្តនាយម ។ ដោយលើកយកមក នូវការអភិវឌ្ឈន៍ ទៅលើ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវថ្នល់ និងការអភិវឌ្ឈន៍ ផ្សេងៗ ជាច្រើនទៀត។ អាស្រ័យហេតុនេះ​ហើយ កវី សួនសុរិន្ទ ចង់បង្ហាញថា នៅឯសម័យ សង្គមរាស្រ្តនាយម នោះ គឺជាសម័យមួយដែលមានការអភិវឌ្ឈន៍ ច្រើនលើសលភ់។   

សរុបសេចក្តីមកការសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ គឺពិតជាសិក្សាអំពីមនុស្ស ដើម្បីអប់រំមនុស្សពិតប្រាកដមែន។

  ជាលទ្ធផល នៃការបកស្រាយទស្សនៈប្រធានខាងលើនេះ បានបង្ហាញថា ទស្សនៈប្រធាន ពិតជាបានឆ្លុះបញ្ចាំងគំនិតសំខាន់ៗជាច្រើន ក្នុងការអប់រំ ឱ្យយើងស្គាល់ ពីតួនាទីសំខាន់ៗនៃ ស្នាដៃ អក្សរសិល្ប៍នីមួយៗ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ គំនិតប្រធាន ក៏បានបណ្តុះស្មារតីអ្នកសិក្សា ឱ្យចេះវិភាគ បញ្ហា ទាំងឡាយ ដែលមានក្នុងអក្សរសិល្ប៍ ដើម្បីទុកជាគតិអប់រំ ឱ្យបានល្អប្រសើរឡើងក្នុងជីវិតខ្លួន ក៍ដូចជា សង្គមរបស់យើង ផងដែរ៕

“Cells are the building blocks of life”               

STEM is a subject that requires a lot of work in order to learn and know more about it. It is very challenging for me to learn science vocabulary. I use lots of my time to read more about the topic and find the meaning of the vocabulary that I don’t understand. Nowadays, I feel like I better catch up with all the work. RALPH WALDO EMERSON said, “LIFE IS A JOURNEY, NOT A DESTINATION”. This means that the process of learning is more important than the end goal. The best way to be a successful person to study hard. This term we are learning about Cell, which is the structure of every living organism. Cells are the building blocks of life. Cells have divided into two different types either prokaryotic cells, which lack a nucleus, or eukaryotic cells, which have a nucleus. But all cells must contain a cell membrane, cytoplasm, DNA, and ribosomes. As we learn, we are focusing on two different cells which are animal cell and plant cell. The difference between these two cells is because plant cell has a Cell wall, large vacuole and plastid compare to the animal cell don’t have. In conclusion, I enjoy learning about cells because it is interesting to learn and see it under the microscope. I’m excited to get to know more about these topics and it would be a very awesome thing if I could learn more deeply into it.

 

Multimedia Storytelling

We can tell the story by many things such as video, photo or even on the map and more. But today we only focusing on storytelling by map. Learn how to tell the story by the map can help you to understand between two pictures of one place and we can know what the difference between years. Below are two pictures that combine into one picture and show Phnom Penh city which is the capital city of Cambodia. The up part is shown Phnom Penh city in 1988 and the down part is shown Phnom Penh city in 2016. As you can see, in 1988 there are not too many people live there compared to 2016, there are a lot of people come and live there.  

 

https://cdn.knightlab.com/libs/juxtapose/latest/embed/index.html?uid=a6767250-be4e-11e9-b9b8-0edaf8f81e27

How to be happy when you feel bored?

This last round of the year, for English literacy class, my teacher said that this year we have an independent work to do by yourself.  By this, you need to prepare your own schedule for yourself for literacy class. But also the teacher tells us something to do before the end of the year too such as How-to be Happy Final essay, Reading the novel book and more. Below, here is my Final Essay. It is about How to be Happy when you felt bored?

 

Have you ever felt bored? I’m sure you have and everyone doesn’t like to be bored. But wait, What is boredom? Boredom is a feeling that people usually feel when they have nothing to do or doing the same thing every day and every day. People sometimes feel boring and hate bored, but we need to solve this problem. If we don’t solve this problem, we still get this problem forever and forever. That’s why we need to solve this problem to make ourselves and the people around us feel better. There are too many ways to solve this problem that everyone can use to help yourself when you’re feeling bored or get bored. According to Katie Sweeney, an author of MyDomaine said: “ 96 Things to Do When You’re Bored”. So this means that there are a lot of things that you can do which will help you to forget being bored.

 

Do what you love

Doing your favorite hobby is one of the solutions that can help you to forget about being bored. Hobbies are activities that you do every day such as playing a sport or listening to music. The hobby is a very good solution that can help you to feel better when you get bored. Because everyone will feel happy when they can do what they want and what they like or love to do. But first, try to think about the hobbies that you like to do and play so it makes you easier. After you think about your favorite hobbies try to do it or play it to help yourself feel better. So when you get bored, you need to start to do activities that you love to do or you like to do to make you feel better when you get bored.

 

Traveling or Going outside

Traveling or going outside can also help you to feel better when you get bored too. For my experience, I also get bored because of staying at home. It’s very boring to see the same thing that you see every day. You know what, most of the people when they get bored, they always go outside and relax or traveling to other places to see the beauty of nature in the world we have now. Nature helps you when you get bored. But How can? There are too many things of nature that you haven’t seen all yet. All around the world, always have something that beautiful about nature such as waterfall, animals, etc. That way it can help you, whenever you see something cool you will feel happy and have fun about it. That’s why I believe that nature can help our feeling to feel better and forget bored.

 

Watching comedy

Watching comedy is one of the big solutions to make you feel better when you get bored too. It’s can help you to feel better when you get bored because when you watch a comedy it makes you laugh and make you happy to forget bored and stress. Believe me, it’s work!!!! For my experience when I get bored I usually watching some comedy clip or movies that make me feel happy to release stress and bored. Get bored is a big problem but also watching comedy is a big solution to solve this problem too.

Believe me, these solutions are a big solution that can help you to forget being bored. You can try these solutions by yourself when you get bored. Because life is about happiness and excitement, keep yourself happy, don’t be bored and if you get bored try your best to use these solutions to make you feel happy. And last but not least if you get bored remember these quotes: I’m bored is a useless thing to say. You live in a great, big, vast world that you’ve seen none perfect of.

Newton’s Laws of Motion

For this last round, in STEM class we learn about Newton’s Laws of Motion. How many Newton’s Laws of motion. There are 3 different laws of motion. Newton’s first law said that an object’s motion will not change unless an unbalanced force acts on the object. And if the object is at rest, it will stay at rest. If the object is in motion, it will stay in motion and Newton’s second law is the relationships between these two factors and motion. And the last Newton’s law of motion which is Newton’s third law is that every action has an equal and opposite reaction it’s mean that forces always act in pairs. And the acceleration of an object equals the net force acting on the object divided by the object’s mass.

Speed

This is the last round of this year at Liger Leadership Academy. For this round, In Math class,  we Learn about speed. What is speed? Speed is how fast something move. And how to find speed? To find speed is that you need to take Distance/Time. For example, find the speed of the car that travels 320 km per 5 hours. 320/5 = 64km. So which mean that the speed is about 64km/h. Below, here some of the structure that shows how to find speed, Distance and Time. 

  

Review

Continue to the last round of the year at Liger Leadership Academy, in Technology and Multimedia class we mostly review what we’ve learned this whole year. What have we learned for this year? We have learned a lot of things such as; Pixar storytelling, Adobe Premium Pro, Photoshop, taking photos and videos and more. The task for this round is to create a small project that relates to what we’ve covered for this year. Some of my friends are doing Premium Pro but for me, I chose Adobe Photoshop because I think Photoshop is a really cool program to use. That’s why I wanted to learn about it more. For my project, I learned about double exposure. It’s kind of two photos combining together, for example, a photo of a person and it has a background inside it. So first you need to have one picture of an object in photoshop open already and then click on a tool that calls quick selection tool and select the object that you like to edit. After that, you need to have another picture which is the background picture. Put the background picture on the picture that you want to use I mean the select one and then left click with a “Ctrl” key. After that, at the top on the left, you will see “layer”. Click on it and that find layer mask and click on reveal selection. Lastly, you will see your picture with a background inside it. I spent about a week to finish many pictures and below are some of the pictures that I edited.

រឿង ទឹកកខ្វក់

ការពីយូលង់ណាស់មកហើយ មានកុមារា​ម្នាក់ឈ្មោះ បុរិន ។ បុរិន គេជាក្មេងប្រុសម្នាក់ដែល រស់នៅ ក្នុងគ្រួសារដ៍ក្រីក្រមួយ ស្ថិតនៅក្បែរទន្លេ ។ បុរិន គេមាន​បងប្រុសម្នាក់ឈ្មោះ បុរា ។​ នាពេល ទំនេរ ពីការសិក្សា ពួកគេចូលចិត្តទៅមាត់ទន្លេ ដើម្បីលំហែកាយ និងនិយាយគ្នាលេង ដើម្បី រំសាយ កង្វល់ ។ នាពេលថ្ងៃមួយ នៅពេលដែល ពួកគេ ត្រឡប់មកពីមាត់ទន្លេវិញ បុរិន ឃើញ ក្រុមគ្រួសារ ជាច្រើន ដែលកំពុងឈរដំរង់ជួរ នៅមុខមន្ទីរពេទ្យស្ម័គ្រចិត្ត មួយកន្លែង ដើម្បីបើកយកថ្នាំ ។​ បងប្អូន ពីរនាក់ នេះក៍កើតមានចម្ងល់ យ៉ាងខ្លាំង ក៏ចូលទៅសួរនាំ គ្រូពេទ្យ អំពីជំងឺ ដែល ប្រជាជន កំពុង ជួបប្រទះ ។

បុរាសួរ ​« អត់ទោសលោកគ្រូពេទ្យ តើប្រជាជន យើងជួបជំងឺអ្វីដែរ? មើលទៅ ដូចជា មិនស្រួលសោះ » ។

លោក គ្រូពេទ្យ ឆ្លើយតប ទាំងទឹកមុខស្រពោន «​ ប្រជាជនយើងឥឡូវនេះ កំពុង តែជួបប្រទះ នឹងជំងឺ រាករូស ដែលបង្ករ មកពីការ ប្រើប្រាសទឹក មិនស្អាត ណាក្មួយ ។

មួយរំពេចនោះ បុរិន ក៍សួរបន្ថែម «​ ប៉ុន្តែ ពួកគាត់ បានប្រើប្រាស់ ទឹកទន្លេ ដ៏ថ្លាេឈ្វង ទេតើ  ចុះហេតុអ្វី បានជា ពួកគាត់ ទទួលនូវ​ជំងឺរាករូសបាន? »

ភ្លាមៗនោះ លោក គ្រូពេទ្យ បានតប មកវិញថា « ដោយសារតែ ប្រជាជនយើង​មិនទាន់ ដឹងច្បាស់ អំពីបញ្ហាទឹក ហើយពួគគាត់ភាគច្រើន គិតថា ទឹកទន្លេ ដែល ពួកគាត់កំពុងប្រើប្រាស់​ សព្វថ្ងៃ ជាទឹកស្អាត ផ្ទុយទៅវិញនោះ​ ពួកគាត់មិនដែលដឹងទេថា ទឹកដែលថ្លាឈ្វេង មិនប្រាកដថា ជាទឹកស្អាត នោះឡើយ ។

បុរិន សួរ បន្ថែម « តើយើង គួរធ្វើយ៉ាងមិច ដើម្បីចៀសវាង ទឹកកខ្វក់ ទាំងអស់នោះ​បាន? »

លោក គ្រូពេទ្យ ឆ្លើយទាំង អារម្មណ៍សប្បាយរីករាយ «​ យើងមាន វិធីផ្សេងៗ ជាច្រើន ក្នុងនេះ មានដូចជា៖

  • ត្រូវដាំទឹកឲ្យពុះ មុននឹងបរិភោគ
  • កំុបំពុលទឹក ដោយបង្ហូរកាកសំណល់ ចូលទៅក្នុងទឹក
  •   

បុរិន និងបុរា ឆ្លើយស្របគ្នាទាំងសប្បាយរីករាយ​ « អរគុណ ច្រើនណាស់លោកគ្រូពេទ្យ ពួកខ្ញំុ នឹងជួយ យករឿងនេះ ប្រាប់ដល់ ប្រជាជនក្នុងភូមិយើង ។

គ្រាន់តែនិយាយចប់ភ្លាម ក្មេងទាំងពីរ ក៍ជម្រាបលា លោកគ្រូពេទ្យ ដើម្បីត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ។ គ្រាន់តែត្រឡប់ទៅដល់ផ្ទះវិញភ្លាម ពួកគេចាប់ផ្តើម ជម្រាបរឿងដល់ ឪពុកម្តាយរបស់ពួកគេ ។​ ពួកគេ បានប្រាប់ ទាំងអស់អំពី វិធីដើម្បី ចៀសវាង ទឹកកខ្វក់ ដល់ឪពុកម្តាយរបស់គេ និងប្រជាជន ដែលនៅ ក្នុងភូមិនោះ ផងដែរ ។ ចាប់ពីពេលនោះមក ក្រុមគ្រួសារ របស់ពួកគេ ក៍ដូចជាប្រជាជន ដែររស់ នៅក្នុង ភូមិនោះ មិនដែល ជួប នូវបញ្ហាទាំងនេះទៀតទេ ហើយក៍រស់ នៅដោយភាពសប្បាយរីករាយ ជា អចិន្រ្តៃរ៍ រៀង រហូតមក ។

                       ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​                                                                                 និពន្ធដោយ៖ កវី ភារម្យ និងកវី ហ៊ុយគា

តែងសេចក្តី​​ ( ប្រធានបទ៖ ងើយស្កក ឱនដាក់គ្រាប់ )

​​​      បុព្វបុរសខ្មែរយើង បានបង្កើតសុភាសិតជាច្រើន ។ សុភាសិតទាំងនោះ បានបង្កប់ន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះ ព្រមទាំងគំនិត អប់រំ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងនូវជីវិត របស់ប្រជាជនកម្ពុជា នាពេលសម័យមុន​ និងនាពេលបច្ចុប្បន្ន ។​ ក្នុងនោះដែរ សុភាសិត ក៏អាចប្រើដើម្បីទូន្មានប្រៀនប្រដៅ ដល់កូនចៅ ក៏ដូចជាការប្រាប់នូវបម្រាមផ្សេងៗ ជាដើម ។ ជាមួយគ្នានោះដែរ បុព្វបុរសខ្មែរយើង បានបង្កើតនូវ សុភាសិតមួយ​ ដែលបានពោលថា​​  ៉​ងើយស្កក ឱនដាក់គ្រាប់ ៉ ។ គ្រាន់តែយើងឃើញ និងឭ ពាក្យមួយឃ្លានេះភ្លាន យើងគិតថា ពាក្យនេះ ក្រាន់តែជាពាក្យធម្មតា តែប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្តែបើយើង គិតឲ្យជ្រៅទៅ ពាក្យនេះមានន័យ៉ាងជ្រៅជ្រះ ដែរបង្កប់ទៅដោយអត្ថន័យ និងគំនិតអប់រំជាច្រើន ជូនដល់កុមារា និងកុមារី ក៏ដូចជាប្រជាជនកម្ពុជា ផងដែរ ។

តើសុភាសិតមួយនេះ ចង់អប់រំដល់កុមារា កុមារី ក៏ដូចជាប្រជាជនខ្មែរ យ៉ាងដូចម្តេច​?

      មុននឹងឈាន ទៅដល់ការបកស្រាយនៃសុភាសិតមួយនេះ យើងគួរតែដឹងនូវពាក្យគន្លឹះ មួយចំនួន ដែល នៅក្នុងសុភាសិតមួយនេះ ដូចជា ​«​ងើយ​» និង​​ «ស្កក» ។​ ពាក្យ ​«​ងើយ​»​ មាន​ន័យ​ថា សម្លឹង​មើល​ទៅ​លើ ចំណែកឯ​ «ស្កក»  វិញគឺ​ខក​ខាន​អត់​ប្រយោជន៍​ ។ សុភាសិត​ទាំងមូលមួយនេះ​ បើ​តាម​ន័យ​ត្រង់​ទៅ គឺសំដៅ​ទៅ​លើ​ ដើម​ស្រូវ ​កាលណា​វាងើយ​ឡើង​ទៅ​លើ​គឺ​មានន័យថា ដើមស្រូវនោះ វាគ្មាន​គ្រាប់​ស្រូវ​ទេ ប៉ុន្តែ​បើ​វា​ឱន ប្រាកដ​ជា ​វាមាន​ គ្រាប់​ស្រូវ​យ៉ាងច្រើន មិន​ខាននេះ​ឡើយ ។ បើ​តាម​ន័យ​ធៀប​ សម្រាប់មនុស្សវិញ គឺចង់​សំដៅ​ទៅលើ បុគ្គ​ល​​ដែល​ចេះ​ឱនដាក់​ខ្លួន ប្រៀបទៅនឹន ​ស្រូវដែលឱន ចំណែកឯ ​បុគ្គល​ ដែល​មាន​ អំនួត​ក្អេង​ក្អាង​ មិន​ចេះ​​ឱន​លំទោន​ គឹប្រៀបទៅនឹង ស្រូវ ដែលស្កក ។ ​

        ដូចយើងបានឃើញស្រាប់ហើយ សង្គមសម័យឥឡូវ មានការអភិវឌ្ឍន៍ និងរីកចម្រើន ជាច្រើន ។ ចំណែកឯ អត្ថចរិក មនុស្សវីញ ក៏ធ្លាស់ផ្តូរទៅតាមសម័យនីមួយៗដែរ ។ អ្នកខ្លះចូលចិត្ត ការរៀនសូត្រ រីឯអ្នកខ្លះវិញ ចូលចិត្ត ការដើរលេងជាង និង​អ្នកខ្លះទៀត ​ស្ទើរ​តែ​ ភ្លើត​ភ្លើន​ទៅ​តាម​សម្ភារនិយម នាពេលបច្ចុប្បន្ន ជាដើម ។ ជាការពិតណាស់ មនុស្សយើងកើតមក មានអត្ថចរិក និង​ចំណង់ចំណូល​ចិត្តផ្សេងៗគ្នា ។ ប៉ុន្តែ ក៏ទោះបីជាយើងកើតមក មានអត្ថចរិក ផ្សេងៗគ្នា ក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែយើងក៏ត្រូវមាននូវ សីលធម៍ ឲ្យសមរម្យដែរ ​។

         ជាមួយគ្នានោះដែរ បើយើងបកស្រាយ ឲ្យជ្រៅទៅ ទៅលើពាក្យ សុភាសិតមួយនេះ ដែលទាក់ទង ទៅនឹង ដំណាស្រូវ និងការប្រមូលផល វិញ យើងបានឃើញថា ដំណាស្រូវណា ដែលងើយត្រដាង ឡើងលើ  គឺមាន ន័យថា ដំណាំស្រូវនោះ គឺមិនសូវជាមាន គ្រាប់ច្រើនប៉ុន្មានទេ ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើដំណាំស្រូវនោះមានរៀងឱន គឺមាន ន័យថា ដំណាំស្រូវនោះ សម្បូរទៅដោយគ្រាប់ យ៉ាងច្រើន ដែលប្រជាកសិករ គាត់ពេញចិត្ត និងមិនធ្វើឲ្យពួកគាត់ខក បំណង ឡើយ ។

        ដើម្បីដឹងឲ្យច្បាស់ និងសុីជម្រៅទៅលើពាក្យ សុភាសិតមួយនេះ យើងអាចក្រឡេកទៅមើល អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ មួយចំនួន ដូចជារឿង «ផ្កាស្រពោន» ជាដើម ។ រឿងផ្កាស្រពោន​​ មួយនេះត្រូវបាន និពន្ធដោយលោក នូ ហាច ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៩ ។ ក្នុងនោះដែរ គេឃើញថា តួអង្គ ប៊ុនធឿន ដែលជាអ្នក មានចំណេះដឹង ខ្ពង់ខ្ពស់ ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ទោះបីជា ប៊ុនធឿន មានប្រាជ្ញាវិជ្ជា យ៉ាងណា ក៏ដោយ ក៏គេមិនដែលភ្លេចនែ​ សីលធម៍​ និងការគោរពចាស់ទំ នោះទេ ។ នាពេលសម្រាក ពីការសិក្សា និងត្រឡប់មកស្រុកកំណើតវិញ គេតែងតែជួយ សម្រាលការងារ ឪពុកម្តាយ របស់គេ ។ ទោះបីជាក្នុងរឿងនោះ គ្រួសាររបស់គេត្រូវធ្លាក់ខ្លួនក្រ ដោយសារការលិចសំពៅក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែក៏គេមានឆន្ទះខ្ពស់, ខិតខំ ប្រឹងប្រែងជួយគ្រួសាររបស់គេ និងខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្របន្ថែម ។ ក្នុងនោះដែរ គេមានទាំងទឹកចិត្តបុរិសុទ្ធ មិនដែល ចេះ លួច, ឆក់,​ ធ្លន់ នរណាគេនោះទេ ។ ហើយនៅក្នុងរឿងនេះដែរ គេសង្កេតឃើញថា មាន​តួអង្គម្នាក់ ដែលគេថា «យាយផាន់» ។ យាយផាន់ កាត់ជាមនុស្សចាស់ទំម្នាក់ និងត្រូវជាម្តាយរបស់ នាងវិធាវី ។ ប៉ុន្តែ គាត់ជាមនុស្សម្នាក់ ដែលមាន ចិត្តលោភលន់ ទៅនឹងទ្រព្យសម្បត្តិ រ​​បស់ណែស៊ត ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ គាត់មិនសូវជា ចូលចិត្ត ឫរាប់អាន គ្រួសារអ្នកក្រឡើយ ។ ដូច្នេះហើយ​ យើងអាចនិយាយ ឫហៅតួអង្គ ប៊ុនធឿន បានថាជាបុរស «ឱនដាក់គ្រា​ប់» បាន ។

         សរុប​មក​ បន្ទាប់ពីការពន្យល់ និងបកស្រាយនៃ សុភាសិតមួយនេះ យើងឃើញ​ថា​ កាលណា ដែល​មនុស្ស​ចេះ​ដាក់​ខ្លួន​ ឲ្យឱនលំទោន​​ មិន​មាន​អំនួត​អំណាង ​យើងអាចហៅមនុស្ស នោះថា ជាមនុស្ស «ឱនដាក់គ្រា​ប់» បាន ។ ហើយចូលចងចាំថា ទោះ​បី​ជាអ្នក​នោះ មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ក៏​គ្មាន ​តម្លៃ​ដែរ​​ ដើយសារតែ ការគ្មានសុជីវធម៍ របស់ពួកគេ​ ។​

          ដូច្នេះ យោងទៅ​តាម​ការ​បក​ស្រាយ និងពន្យល់ យ៉ាង​ក្បោះក្បាយ​ខាង​លើ មួយនេះយើងអាច ដឹងថា សុភាសិតមួយនេះ ពិតជាមានតម្លៃ យ៉ាងខ្លាំង ក្នុងការទូន្មាន ប្រៀនប្រដៅ ដល់មនុស្ស គ្រប់រូប ឲ្យគ្មានការរើសអើង និងមានសីលធម៍ ក្នុងខ្លួន ។ ដូចច្នេះ ក្នុងនាម យើងជាកូនចៅ ជំនាន់ក្រោយ មួយរូប យើងគួរតែសិក្សា និងស្វែងយល់ ឲ្យបានច្រើន និងមិនត្រូវ មានចិត្តគំនិត រើសអើង អ្នកណា ឡើយ ។